Στο βόρειο άκρο της Λέσβου, εκεί όπου το βλέμμα χάνεται στο μπλε του πελάγους, ξεπροβάλλει ο Μόλυβος — ένα από τα ωραιότερα χωριά του νησιού και σίγουρα το πιο εμβληματικό. Πάνω στον λόφο, το κάστρο εποπτεύει σιωπηλά τα πλακόστρωτα σοκάκια και τα καλοδιατηρημένα πέτρινα σπίτια, που ξεδιπλώνονται με χάρη προς το μικρό, ατμοσφαιρικό λιμανάκι. Όταν πέσει το φως και το κάστρο φωτιστεί, ολόκληρος ο οικισμός μοιάζει να ζωντανεύει από κάποιο παλιό όνειρο.
Ο Μόλυβος, η ιστορική Μήθυμνα, δεν είναι απλώς ένα γραφικό σημείο στο χάρτη. Είναι ένα ζωντανό κομμάτι της αρχαίας και νεότερης ιστορίας του νησιού. Από τις ρίζες του στην αρχαιότητα και τη σχέση του με τον μυθικό βασιλιά Μάκαρα, μέχρι τη βυζαντινή και οθωμανική εποχή, ο οικισμός κουβαλά παρελθόν βαθύ και συναρπαστικό. Ο θρύλος λέει πως το όνομά του μπορεί να προέρχεται από το “Mont d’olives” — και η εικόνα του οικισμού μέσα σε καταπράσινες ελιές μάλλον το επιβεβαιώνει.
Κάθε βήμα στα στενά του Μολύβου είναι και μια επιστροφή στο παλιό. Η παραδοσιακή αρχιτεκτονική έχει διατηρηθεί με φροντίδα, καθώς ο οικισμός προστατεύεται νομικά εδώ και δεκαετίες. Πέτρα, ξύλο και κεραμίδι συνθέτουν την αίσθηση ενός τόπου που σέβεται τον εαυτό του. Οι μικρές αυλές, τα περίτεχνα μπαλκόνια, οι γεμάτες ανθισμένες βουκαμβίλιες, όλα μιλούν τη γλώσσα μιας καθημερινότητας αλλοτινής — κι όμως ακόμα ζωντανής.
Γύρω από τον Μόλυβο απλώνονται μικρά, αυθεντικά χωριά: η Σκάλα Συκαμινιάς, η Εφταλού, ο Βαφειός, η Λεπέτυμνος. Όλοι μαζί σχηματίζουν ένα πλέγμα από τοπία και ανθρώπους που τιμούν τη γη και τη θάλασσα. Αλιεία, ελαιώνες, αγροτιά – όλα συνεχίζουν να είναι βασικά στοιχεία της ζωής εδώ, ακόμα και δίπλα στην τουριστική ανάπτυξη.
Ο πολιτισμός δεν λείπει. Ο Μόλυβος φιλοξενεί κάθε χρόνο φεστιβάλ, εκθέσεις και εκδηλώσεις που συνδέουν το χθες με το σήμερα. Στο μικρό αρχαιολογικό μουσείο φυλάσσονται ευρήματα από την αρχαία Μήθυμνα. Η τοπική βιβλιοθήκη, μια από τις σημαντικότερες του νησιού, αποτελεί κιβωτό γνώσης για τους επισκέπτες και τους ντόπιους. Εδώ γεννήθηκε και ο Αρίων, ο θρυλικός μουσικός της αρχαιότητας, που κατά τον μύθο σώθηκε από δελφίνι όταν έπεσε στη θάλασσα – και που χάρισε στον τόπο μια από τις πιο συγκινητικές ιστορίες πίστης και τέχνης.
Σήμερα, ο Μόλυβος είναι ένας τόπος που σε καλεί να μείνεις. Να δοκιμάσεις φρέσκο ψάρι δίπλα στο κύμα, να περπατήσεις μέχρι την Εφταλού, να ζήσεις το ηλιοβασίλεμα μέσα από τα παλιά σοκάκια. Είτε τον επισκεφθείς για λίγες μέρες είτε τον αφήσεις να γίνει συνήθεια, ο Μόλυβος έχει έναν τρόπο να μπαίνει σιωπηλά στην καρδιά — και να μένει εκεί.
Η Δασκάλα με τα χρυσά μάτια
Το μυθιστόρημα του Στρατή Μυριβήλη
Η Δασκάλα με τα χρυσά μάτια, συγκαταλέγεται στα σημαντικότερα έργα της ελληνικής λογοτεχνίας, απόδειξη ότι γνωρίζει μέχρι σήμερα συνεχείς επανεκδόσεις. Η Σαπφώ Βρανά είναι η βασική ηρωίδα που ζωντανεύει μέσα από τις σελίδες του μυθιστορήματος. Παρόλο που οι συγγραφείς δεν αποκαλύπτουν την πηγή της έμπνευσής τους, αποποιούμενοι ότι η ζωή τροφοδοτεί τη συγγραφική τους πένα, η ηρωίδα του Μυριβήλη συσχετίζεται μ’ ένα πρόσωπο υπαρκτό, μια γυναίκα με σάρκα και οστά, τη Στέλλα Ιωάννου.
Η Στέλλα Ιωάννου, δασκάλα στο επάγγελμα, ήταν οικείο και αναγνωρίσιμο πρόσωπο στην τοπική κοινωνία του Μολύβου. Το σπίτι της βρισκόταν εδώ ακριβώς, όπου σήμερα στεγάζεται ο ξενώνας μας «Η Δασκάλα με τα χρυσά μάτια» – αυτονόητη πλέον η σύνδεση με το μυθιστόρημα του Μυριβήλη. Σε μεγάλη πλέον ηλικία, συνήθιζε να κάθεται στην εξώθυρα του σπιτιού της «τρομοκρατώντας» τους περαστικούς. Εδώ γράφτηκε και η τελευταία σελίδα της ζωής της, όχι διά χειρός Μυριβήλη αλλά διά χειρός Στέλλας Ιωάννου: στις 21 Ιουλίου 1972, θα περιλούσει τα ρούχα της με οινόπνευμα και θα αυτοπυρποληθεί. Κι αν η ίδια αρνιόταν τη σύνδεσή της με την ηρωίδα του Μυριβήλη, θα επιλέξει ωστόσο μια έξοδο οιονεί μυθιστορηματική.
